प्रारम्भिक जीवन

माननीय डा. श्री दिनेश चन्द्र देवकोटा

बागमती प्रदेश सभाका माननीय सदस्य, नेपाल सरकारको नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (NAST) का प्राज्ञ, गण्डकी विश्वविद्यालय (सन् २०१९ मा स्थापित नयाँ प्रदेश विश्वविद्यालय) का संस्थापक बोर्ड अफ ट्रस्टी (BoT) अध्यक्ष, त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत केन्द्रीय वातावरण विज्ञान विभाग (CDES) का आगन्तुक प्राध्यापक, पूर्व राष्ट्रिय योजना आयोग (NPC) का उपाध्यक्ष तथा नेपालका विभिन्न प्रतिष्ठित संस्थाहरूमा अनेकौं जिम्मेवारी सम्हाल्दै आउनुभएका व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। उहाँका प्रमुख विशेषज्ञताका क्षेत्रहरूमा दिगो विकास, अर्थशास्त्र तथा वित्तीय व्यवस्थापन, पूर्वाधार विकास तथा सुशासन, प्राविधिक शिक्षा, नीति विकास, जलवायु परिवर्तन लगायतका विषयहरू पर्छन्।

पूर्व माननीय उपाध्यक्ष, राष्ट्रिय योजना आयोगको रूपमा उहाँले नेपालको विकास योजना निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउनुभएको छ। उहाँले देशको विकास कार्यसम्बन्धी अनुसन्धान, नीति योजना, कार्यक्रम विकास तथा अनुगमनमा नेतृत्व प्रदान गर्नुभएको थियो। साथै, सहकारी आन्दोलन, प्राविधिक शिक्षा, जीविकोपार्जन प्रवर्द्धन, उद्यमशीलता विकास, जलवायु परिवर्तन नीति (अनुकूलन तथा न्यूनीकरण), जलवायु परिवर्तन तथा आर्थिक प्रभाव विश्लेषण, विकास र बसाइँसराइ, हरित अर्थतन्त्र योजना, हरित रोजगारी विश्लेषण, न्यून-कार्बन विकास मार्ग, सार्वजनिक-निजी साझेदारी लगायतका उच्चस्तरीय नीति निर्माणमा उल्लेखनीय योगदान दिनुभएको छ।

राष्ट्रिय योजना आयोगमा नियुक्त हुनुअघि उहाँसँग नेपालको विकास क्षेत्रमा विशेषतः पूर्वाधार क्षेत्र तथा प्राविधिक एवं व्यावसायिक शिक्षाको क्षेत्रमा २५ वर्षभन्दा बढी अनुभव रहेको छ। उहाँले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका धेरै सेमिनार तथा सम्मेलनहरूमा मुख्य वक्ता (Keynote Speaker) को रूपमा योगदान दिनुभएको छ भने विभिन्न कार्यक्रमहरूमा राष्ट्राध्यक्ष/मोडरेटरको सम्मान जनक भूमिका निर्वाह गर्नुभएको छ। उहाँका उपलब्धिहरू तथा अनुसन्धान मूलक लेखहरू राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठित जर्नलहरूमा प्रकाशित भएका छन्।

डा. देवकोटाले सन् १९८९ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय बाट सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक (B.Sc.) उपाधि हासिल गर्नुभएको थियो। त्यसपछि सन् १९९४ मा Southern Illinois University Carbondale, अमेरिका बाट सिभिल तथा वातावरणीय इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर (Master’s) र सन् २००४ मा Saitama University, जापानबाट इन्जिनियरिङ विज्ञानमा विद्यावारिधि (Ph.D.) उपाधि प्राप्त गर्नुभएको हो।